Інтэрв’ю. “Як наступнік Дона Боско кажу вам: не адмаўляйцеся ад веры ў моладзь”
Марына Ламунна, аўторак, 8 красавіка 2025 г. (Avvenire)
Новы Генеральны настаяцель кс. Фабіо Атард, абраны падчас 29-га Генеральнага Капітула Кангрэгацыі Салезіянаў Дона Боско, якая здаўна суправаджае новыя пакаленні, кажа: “У кожным маладым чалавеку ёсць нешта добрае”. У працяглай службе кс. Фабіо Атарда, які з’яўляецца салезіянінам ужо 45 гадоў і святаром з 1987 года, заўсёды прысутнічаў запал да моладзі. Пасля вяртання з Туніса ў 1991 годзе, дзе ён распачаў салезіянскую прысутнасць (і вывучыў арабскую мову), ён стаў дырэктарам салезіянскай школы і араторыя на Мальце. З 2008 па 2020 гады ён быў Генеральным раднікам па моладзевым душпастырстве, і менавіта тады пераканаўся, што сёння салезіянін “не можа быць захоплены Хрыстом, не прысвяціўшы сябе моладзі”. Гэта цалкам адпавядае тэме 29-га Генеральнага Капітула, які абраў яго Генеральным настаяцелем Кангрэгацыі ў Турыне, Вальдока, дзе Дон Боско распачаў свой шлях і стаў “святым моладзі”.
“Гэта цэнтральны пункт нашага салезіянскага паклікання”, — кажа кс. Атард, каментуючы тэму Капітула, які Кангрэгацыя праводзіць у Годзе Надзеі. Дэвіз 2025 года — “Замацаваныя ў надзеі, пілігрымы разам з моладдзю”. Менавіта адсюль, з Турына, дзе салезіянская харызма нарадзілася сярод самых слабых і патрабуючых маладых людзей, мы хочам пачаць зноў.
— Ці таму Вы 3 красавіка, падчас першага візіту ў якасці Генеральнага настаяцеля, пайшлі ў турэмны цэнтр для непаўналетніх “Ферантэ Апорті” ў Турыне, дзе калісьці Дон Боско наведваў “адчужаную і ўразлівую моладзь”?
У моладзевым турэмным цэнтры і нарадзілася прэвентыўная сістэма Дона Боско. І з Турына, дзе ўзнікла салезіянская харызма, мы хочам працягваць быць побач з тымі, хто больш гэтага патрабуе. Бо наш заснавальнік навучаў: “У кожным маладым чалавеку, нават самым няшчасным, ёсць крупінка, адкрытая для дабра, і першай задачай выхавацеля з’яўляецца знайсці гэтую крупінку, далікатную струну сэрца, і выкарыстаць яе”. Разам з маім сабратам кс. Сільвана Оні (цяперашнім капеланам турмы), я сустрэўся з непаўналетнімі зняволенымі, большасць з якіх — мусульмане-мігранты. Гэта была вельмі значная і хвалюючая сустрэча. З некаторымі я размаўляў па-арабску. Я пераканаўся ў тым, што, як казаў наш сабрат кс. Дамэніка Рыкка, які 40 гадоў быў капеланам “Ферантэ”, няшчасце непаўналетніх вязняў у тым, што яны “нарадзіліся ў няправільнай калысцы”. Пра гэта пісаў і Дон Боско ў сваіх “Успамінах аб Араторыі”. У Турыне XIX стагоддзя было шмат падобнага да перыферыі сённяшняга свету. Трэба даваць надзею тым маладым людзям, хто найбольш пакутуе.
— Што зразумеў Дон Боско падчас візітаў да маладых людзей за кратамі?
Дон Боско пісаў: “Гэта было жудасна — бачыць маладых людзей ва ўзросце ад 12 да 18 гадоў, усіх здаровых, моцных, з жывым розумам, але без справы, пакусаных казуркамі, з мізэрным духоўным і фізічным харчаваннем. І я падумаў: хто ведае, калі б у гэтых маладых быў сябар, які клопаціўся б пра іх, падтрымліваў бы іх і вучыў веры ў святыя дні — можа, яны не ўшлі б у заняпад, або, прынамсі, колькасць тых, хто вяртаецца ў турму, зменшылася б. Я падзяліўся гэтай думкай з кс. Кафасо (яго духоўным кіраўніком, апекуном вязняў і спаведніком асуджаных на смерць) і з яго парадай пачаў шукаць магчымасці, як гэта рэалізаваць”.
Мы ў 1855 годзе, у “Джэнерала” — так называлася турма ў тыя часы: тут Дон Боско наведваў зняволеных юнакоў і падчас гэтых сустрэч, гуляючы і размаўляючы з імі, прыдумаў прэвентыўную сістэму. Таму з таго часу капеланы “Ферантэ” — гэта салезіяне, і мы стараемся ісці па слядах Дона Боско, як і ва ўсіх араторыях свету: любіць маладых людзей. Бо “любячы позірк, слова падтрымкі дасягаюць больш, чым тысяча папрокаў”, — пісаў наш святы.
І сведчаннем таго, што Дон Боско меў рацыю і што нам нічога не трэба прыдумваць новага, акрамя вернасці яго харызме, з’яўляецца тое, што самыя бедныя і складаныя маладыя людзі, як тыя, каго я сустрэў у турынскай турме, уважліва мяне слухалі, з яснымі вачыма. І калі я развітваўся, яны сказалі: “Прыйдзі яшчэ!” Нашай моладзі патрэбныя дарослыя, якія слухаюць і не асуджаюць.
— Вы працавалі 12 гадоў Генеральным раднікам па моладзевым душпастырстве і аб’ехалі ўвесь свет. Што аб’ядноўвае маладых людзей? Чаго яны шукаюць і як салезіяне адказваюць на гэта? Як сёння сведчыць пра Езуса новаму пакаленню?
Што аб’ядноўвае моладзь ва ўсім свеце — гэта востры дэфіцыт значных для іх дарослых, гатовых цярпліва паважаць іх рост і не навязваць ім жыццё наперад. Дзеці, падлеткі і маладыя людзі сёння чакаюць ад бацькоў, выхавацеляў, настаўнікаў, нас, салезіянаў, ды ўвогуле ад кожнага дарослага “вушэй”, а не “языкоў” — ім патрэбна, каб іх слухалі, а не чыталі натацыі.
Калі малады чалавек адчувае, што з ім ёсць сапраўдны кантакт, ён раскрываецца. Тады ён пытаецца: “Спадарыня прафесарка, у вас ёсць пяць хвілін?”, “Ойча, маеш пяць хвілін?” Я заўсёды кажу салезіянам: калі малады чалавек просіць тваёй увагі, адкладзі ўсё і спытайся: “Прывітанне, як ты?” Гэтая просьба — не што іншае, як крык пра патрэбу быць зразуметым. І калі дарослы дасць яму гэтыя пяць хвілін, ён адчуе сябе пачутым і прызнаным, зразумее, што яго чакалі. Калі малады шукае нас, мы не можам адсутнічаць. Гэтае “Маеш пяць хвілін?” ідзе з глыбіні… І адтуль пачынаецца гаворка пра Езуса, пошук сэнсу; бо сёння ў кожным маладым чалавеку ёсць гэтае пытанне пра сэнс, якое крычыць у сэрцы. Мы павінны стаць жабракамі гэтых пытанняў. Вось што такое Евангелізацыя. Так рабіў Дон Боско: гуляючы, размаўляючы і разважаючы з маладымі, якіх сустракаў.
— Кс. Фабіо, што значыць быць адзінаццатым пераемнікам Дона Боско? І ў якім стане знаходзіцца найбуйнейшая і найбольш распаўсюджаная Кангрэгацыя, якую вы цяпер узначальваеце?
Калі глядзець на колькасць, нас цяпер менш, чым дзесяць гадоў таму. Але калі глядзець на значэнне, якое харызма Дона Боско мае для сённяшняга часу — тут няма сумневу: стан нашай Кангрэгацыі ў тым, што пасланне заснавальніка, якое пачалося тут, у Турыне, з сілай Святога Духа, працягвае жыць. Дон Боско распачаў справу, а мы павінны яе захоўваць і працягваць. Мы перакананыя, што гэта правільны шлях. Моладзь патрабуе ад нас гэтага.
Вялікі выклік — перадаць харызму, дар Святога Духа, сённяшняму свету, які, як казаў Папа Францішак, заклікае нас да дыялогу з сучаснасцю і рознымі культурамі.
І менавіта гэта мы стараемся рабіць: у нашых школах і араторыях па ўсім свеце ёсць дзеці і маладыя людзі ўсіх веравызнанняў. Пасланне Езуса яснае: мы вітаем усіх, але не страчваем сваёй тоеснасці. Мы мусім сачыць за моладдзю сёння, якая, як кажа Папа, жыве не ў часы змен, а ў часы перамены эпох. Мы мусім разумець, што яны шукаюць: гэта ўжо не тое, што шукалі іх бацькі ці мы, выхавацелі. Толькі так, паўтараю, мы зможам быць добрымі салезіянамі і добрымі дарослымі: калі мы будзем у “кантэмплятыўным слуханні сэрца” моладзі, не даючы хуткіх адказаў, але намагаючыся зразумець іх пытанні.